Neydek
DOSYA

Avrupa’daki medya savaşı ‘Soğuk Savaş’ dönemini hatırlattı

Ukrayna krizinden sonra ABD'nin Asya'ya değil de Avrupa'ya yönelmesi ve Avrupa'da Rusya ile ABD arasında yaşanan medya algı rekabeti, soğuk savaş dönemini hatırlattı. Dünya Bülteni yazarı Sinan Özdemir'in dunyabulteni.net'teki analizi yaşanan rekabeti detaylarıyla ortaya koyuyor.

Asya’ya yoğunlaşması beklenen Amerika Ukrayna krizinden sonra Avrupa’ya güçlü bir dönüş yaptı. Amerika , bu savaşta, sesini duyurabilmek için bölge ülkeleriyle işbirliğini artırıyor. Soğuk Savaş yıllarında olduğu gibi doğrudan Amerika’nın Sesi ( Voice of America-VOA) istasyonundan değil çeşitli ülkelerdeki medya gruplarıyla çalışarak gücünü genişletmeye , etkinliğini artırmaya çalışıyor.

Ortadoğu ve Doğu Avrupa’da yaşananlar Amerika Birleşik Devletleri-Rusya hattında, Doğu-Batı ekseninde yeni bir Soğuk Savaş’ın eşiğinde olduğumuz fikrinin yayılmasına sebep oldu. Soğuk Savaş günlerinde olduğu gibi propaganda savaşlarına tanık olmamız bu kanıyı pekiştiriyor. Her iki taraf sesini duyurabilmek , karşı kampın iddialarını boşa çıkarmak için propagandanın bütün araçların kullanmaktan  çekinmiyor. Görsellik , 20. yüzyılda olduğu gibi bu gün de en güçlü silah.

Propagandanın gücünü kıracağı  düşünülen internet  bu yeni savaşın en önemli cephelerinden birini oluşturuyor. Devletler (İşid dahil) internet üzerinden “kamu diplomasilerini”  yürütürken  Soğuk Savaş günlerinde olduğu gibi , bügün de en başta kendi vatandaşları olmak üzere küresel güç oyununda “üçüncü devletleri” etkilemeye çalışıyorlar. Örneğin Okeyamnet takma ismiyle Youtube yüklenen  “merhaba ben bir Rus işgalcisiyim” başlıklı video  kısa bir süre içinde izlenme rekoru kırdı. İronik bir dille Baltık Cumhuriyetleri, Ukrayna ve Orta Asya Devletleri’nin dünü bugünü ve  ne hale geldikleri vurucu (kimi zaman aşağlayıcı) cümlelerle anlatılıyor. Soğuk Savaş propagandasında görülen  savaş ve barış vurgusu bu videoda de görülüyor. Rusya barıştan yana tavır alırken Amerika Birleşik Devletleri’nin “içine düştüğü ekonomik dar boğaz’dan çıkmak için” savaş istediği ifade ediliyor. Özellikle II. Dünya Savaşı sonrasında Soveyteler Birliği’nin sık başvurduğu “savaş-barış” söylemi aynı zamanda oluşturduğu korku sebebiyle barış için silahlanmanın önünü açmıştır. Bugün de savaş ve barıştan söz edidiğinde hemen arkasından silahlanmadan bahsedilmektedir.

Amerika ulusal yayın merkezi Broadcasting Board of Governos’un (BBG) gelecek yıl için planlanan bütçesine bakıldığında Amerika Birleşik Devletleri’nin Çek Cumhuriyeti’ndeki Radio Free Europe/Radio Liberty ofisine dijital medya alanında çalışmalar yürütecek yeni bir bölüm  açma hazırlığı içinde olduğu görülüyor. Bu sayede Rusça  konuşulan ülkelere, bölgelere seslenmeye hazırlanan Amerika sosyal medyadaki Rus etkisini  kırmayı planlıyor. Mamafih Asya’ya yoğunlaşması beklenen Amerika Ukrayna krizinden sonra Avrupa’ya güçlü bir dönüş yaptı. Amerika , bu savaşta, sesini duyurabilmek için bölge ülkeleriyle işbirliğini artırıyor. Soğuk Savaş yıllarında olduğu gibi doğrudan Amerika’nın Sesi ( Voice of America-VOA) istasyonundan değil çeşitli ülkelerdeki medya gruplarıyla çalışarak  gücünü genişletmeye , etkinliğini artırmaya çalışıyor.  Kırım’ın ilhakından sonra Donbass’ta yaşananları kendi bakış açısıyla anlatabilmek için  Donbass TV veya Kırım’ın ilhakından sonra bölgedeki gelişmeleri , iddiaları çürütmek (toz pembe bir dünyaya dahil oldukları iddiası) için Ukrayna’da yayın yapan Kanal 24 ile işbirliğine gitti. Rusya dışında olduğu kadar Rusya içinde de faaliyet gösteren medya gruplarıyla temasını sürdürüyor (Grani.ru , Dojd TV…).

Ayrıca, The İnterview filmiyle Amerika-Kuzey Kore hattında siber savaşı tetikleyen Sony Pictures gibi diğer medya devlerinin de Amerikan propagandasına destek vermesi isteniyor. Buna karşın Rusya Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Slovakya ve Bulgaristan’da onlarca haber portalı üzerinden Batı’nın içinden geçtiği medeniyet krizini gündeme taşıyarak dünün muhasebesini yapıyor.

John McCain’in uzunca bir süredir dillendirdiği Rusya karşıtlığı  son aylarda Washington’da  geniş yankı buluyor. Rus tehdidine karşı ABD Kongresi’nden çok sayıda ses yükseliyor. Son olarak Temsilciler Meclisi Dışilişkiler Komisyonu’nda masaya yatırılan Rus propagandası konunun ne denli ciddiye alındığını gösteriyor.  Kongre üyeleri Amerika’nın Soğuk Savaş sonrasında şekillenen yeni medya savaşını kaybetmek üzere olduğuna inanıyorlar. Amerika’nın Sesi Radyosu’nun modern kıstaslara göre dönüştürülmemesi , “CNN İnternational tadında” bir yayına kavuşturulamaması Nisan ayında Amerika’nın Sesi Radyosu’nun başındaki ismin istifasını getirmişti.  1942’den bu yana yayınlarını sürdüren Amerika’nın Sesi Batı’nın uzun bir dönem sesi oldu. Demir Perde’nin düşmesinde oynadığı rol abartılmakla birlikte Batı’nın yumuşak gücü konumunda. Toplam reytingi (radyo, televizyon işbirlikleri ve internet sitesi) haftalık 142 milyona ulaşıyor.

BBG gelecek yıl bütçesi için yüzde birlik bir artışla ABD  Kongresi’nden 751 milyon dolar talep ediyor. Doğrudan Rus propagandasına karşı mücadeleye ayrılan pay 15,6 milyon. İşid’e karşı yürütülen propaganda faaliyetler için öngörülen bütçe Rusya’ya karşı istenenin yarısı kadar (6,1 milyon). Radio Free Europe’un bütçesi de yüzde 13 dolayında artırılarak 116 milyon dolara çıkarılacak. Çemberi genişleten Amerika bunun için personel sayısını yüzde on artırarak 750’ye yükseltmeyi planlıyor.

Çin, Rusya ve Katar Batı’da seslerini duyurmayı başarırken Amerika medya gücüne rağmen karşı bloka sesini ulaştırmakta zorlanıyor. Ortadoğu’daki duruma bakarak bir fikir edinerek mümkün. Bölgedeki en güçlü  üç televizyon kanalından biri Russia Today. Diğer ikisi El-Arabiya ve El-Cezire. Yayına başladığı 2009 tarihinden bu yana seyirci sayısını 26 kat artırarak Arapça yayın yapan diğer televizyon kanallarından (CCTV (Çin) France 24 ve Deutsche Welle) çok daha popüler. Baltık Cumhuriyetleri’nden Arap Körfezine ; Orta Asya’dan Balkanlara Rusya “sorgulayıcı bakışına” aksi seda bulmakta zorlanmıyor.

Amerika için aynı şeyi söylemek zor. Ukrayna krizinden sonra Baltık Cumhuriyetleri’nde ki Rus propagandasını kırmak için Amerika ve Avrupa Birliği Letonya’da  Rusça yayın yapacak bir televizyon kanalının  kurulması için kolları sıvadı. Rusça yayın yapacak olan televizyon Avrupa Birliği ve NATO karşıtlığının yaygınlaşmasını önlemeye çalışacak. Aynı düşünce içinde NATO Letonya’da bir bilgi merkezi kurdu. Letonya gibi Estonya’da kendi televizyon kanalını kuracağını ; Almanya alt yapı çalışmalarına destek vereceğini duyurdu. Bu çerçevede, Ingiltere  bağımsız yayın organlarının desteklenmesi çağrısında bulunuyor. Konunun , Haziran ayında , Avrupa Birliği Zirvesi’nde görüşülmesini  istiyor. Bu önerilerin dışında Russia Today’in Avrupa’da yasaklanmasını talep edenler de yok değil.

Rusya, yeni dönemde, ideoloji ihraç etmek yerine kullandığı ironik dille  bakış açısı empoze etmeye ; Batı’nın insan hakları ve demokrasi söylemini gündeme başvurarak çürütmeye çalışıyor. Örneğin, Libya ve Irak müdahaleleriyle gelmeyen bahar ; Turuncu ve Meydan Devrimleri’yle Ukrayna’da refahtan  çok sefaletin yayıldığını savunuyor. Geleceğin Batı’dan çok Rusya’dan geçtiğine inandırmak istiyor. Bu fikri medya savaşında her fırsatta dün/bugün mukayeseleriyle hatırlatıyor. “Merhaba ben bir Rus işgalcisiyim” videosunda da aynı düşünceyle yaklaşıldığı anlaşılıyor. Batı , Soğuk Savaş günlerinden farklı olarak , alternatif bir görüş sunmaktan çok kavramlar üzerinden (hürriyet, insan hakları, demokrasi…) Rus propagandasını çürütmeye çalışıyor. Ne var ki, Batı bütün yaşanmışlıkları ve hayal kırıklıklarıyla Soğuk Savaş günlerinin büyülü dünyası değil artık !

Propagandanın en önemli silahı sayılan görselliğin Bilişim Asrı’nda aldığı boyut göz önünde bulundurulduğunda mikro ve makro ölçekte birden fazla cephede gerçekleşen mücadelenin yeni dönemde kavramların ötesinde kafa karışıklıklarını artıran duygu, tutum ve davranışları hedef alan bir dönemin habercisi olacağını söylemek  mümkün.

(Kaynak: www.dunyabulteni.net / Sinan Özdemir/ Brüksel)

Times of Turkey

Times of Turkey

Yorum Ekle

Yorum yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

 Neydek